مقدمه: اسفند 1402 همچنان شاهد تداوم نقض حقوق بشر در ایران بود. از سرکوب اعتراضات مردمی و حقوق کارگران گرفته تا بدرفتاری با زندانیان و اجرای احکام اعدام، این ماه نیز با شرایط نگرانکنندهای در حوزه حقوق بشر همراه بود. در ادامه به بررسی برخی از این موارد میپردازیم.
1. اعدامها و حق حیات
اعدامها در اسفند 1402 بهویژه در میان اقلیتهای قومی مانند بلوچها و کردها شدت گرفت. دستکم 17 مورد اعدام ثبت شد که اکثر این افراد به اتهامهای امنیتی یا جرایم مرتبط با مواد مخدر به مرگ محکوم شدند. بسیاری از این احکام در شرایطی اجرا شد که دادرسی عادلانه وجود نداشت و گزارشهایی از اعترافات تحت شکنجه نیز منتشر شد. علاوه بر این، تعدادی از احکام اعدام جدید برای زندانیان سیاسی نیز صادر شد، که نگرانیها از افزایش اعدامها را بیشتر کرده است.
2. سرکوب اعتراضات و تجمعات صنفی
در طول این ماه، تجمعات و اعتراضات صنفی و معیشتی نیز سرکوب شدند. بیش از 1266 تجمع و 32 اعتصاب ثبت شد که بیشتر آنها مربوط به مشکلات اقتصادی، عدم پرداخت حقوق و شرایط نامساعد کاری بود. برخورد با معترضان با استفاده از زور توسط نیروهای امنیتی انجام شد و دهها نفر بازداشت شدند. همچنین گزارشها حاکی از آن است که در جریان این اعتراضات، چندین فعال کارگری به شلاق و تبعید محکوم شدند.
3. وضعیت زندانیان و شکنجه
وضعیت زندانیان سیاسی و عقیدتی همچنان بحرانی است. گزارشهایی از شکنجه، اعترافگیری اجباری و محرومیت از درمان منتشر شد. زندانیان سیاسی مانند نرگس محمدی، که از مشکلات جدی جسمی رنج میبرند، از دسترسی به مراقبتهای پزشکی محروم شدهاند. همچنین، چندین زندانی به دلیل اعتراض به شرایط زندان، دست به اعتصاب غذا زدند.
4. حقوق اقلیتها
اقلیتهای مذهبی و قومی، از جمله بهائیان، مسیحیان نوکیش و صوفیان، همچنان تحت آزار و اذیت قرار دارند. بازداشتهای خودسرانه و تهدیدات علیه آنها همچنان ادامه دارد. وضعیت کولبران کرد و سوختبران بلوچ نیز به شدت نگرانکننده است؛ این افراد نهتنها از حق زندگی و امنیت محروم هستند، بلکه به شکل سیستماتیک هدف اعدامهای بدون دادرسی قرار میگیرند.
5. وضعیت زنان و کودکان
زنان ایرانی در اسفند 1402 همچنان با تبعیضهای سیستماتیک روبرو بودند. افزایش خشونتهای جنسیتی و طرحهای دولتی برای اعمال حجاب اجباری، وضعیت آنها را سختتر کرده است. همچنین، کودکان کار و کودکانی که از تحصیل محروماند، در شرایط وخیمی به سر میبرند. گزارشها نشان میدهد که حداقل 35 هزار کودک کار در کشور مشغول به فعالیت هستند.
نتیجهگیری: اسفند 1402 همچنان شاهد سرکوب گسترده آزادیهای مدنی، بدرفتاری با زندانیان و نقض سیستماتیک حقوق اقلیتها در ایران بود. این گزارش بار دیگر نشان میدهد که نقض حقوق بشر در ایران نیازمند توجه فوری جامعه جهانی و نهادهای بینالمللی است
