مقدمه: اردیبهشت 1403 با موجی از نقض حقوق بشر در ایران همراه بود. از اعدامهای گسترده تا سرکوب معترضان و برخورد شدید با اقلیتها، موارد نقض حقوق بشر در این ماه به شدت نگرانکننده بود. گزارش پیش رو به بررسی برخی از این موارد میپردازد.
1. اعدامها و حق حیات
در اردیبهشت 1403، دستکم 29 زندانی در زندانهای مختلف ایران اعدام شدند. این اعدامها عمدتاً به اتهاماتی نظیر قتل عمد، جرائم مرتبط با مواد مخدر، و «افساد فیالارض» صورت گرفت. از جمله موارد برجسته، اعدام خسرو بشارت، زندانی عقیدتی اهل سنت در زندان قزلحصار کرج بود که پس از 14 سال حبس، حکم اعدام وی اجرا شد. این اعدامها بدون رعایت دادرسی عادلانه و در شرایطی که بسیاری از متهمان تحت شکنجه قرار گرفته بودند، صورت گرفت.
2. سرکوب آزادی بیان و بازداشتهای خودسرانه
اردیبهشت 1403 شاهد سرکوب گسترده آزادی بیان بود. در این ماه، دستکم 13 نفر از جمله فعالان سیاسی، حقوق بشری و اعضای خانواده زندانیان سیاسی بازداشت شدند. همچنین احکام قضایی سنگینی برای فعالان برجسته صادر شد؛ آرش صادقی به چهار سال و سه ماه حبس، سپیده قلیان به دو سال حبس، و کیوان صمیمی به شش سال حبس محکوم شدند.
3. نقض حقوق اقلیتهای قومی و مذهبی
اقلیتهای مذهبی و قومی بهویژه اقلیت بهائی همچنان تحت فشار و سرکوب قرار دارند. در این ماه، 12 واحد صنفی متعلق به شهروندان بهائی پلمب شد و چندین نفر از اقلیتهای قومی و مذهبی بازداشت یا احضار شدند. همچنین در مناطق مرزی غرب کشور، مرزبانان به تیراندازی به کولبران و سوختبران ادامه دادند که منجر به کشته و زخمی شدن چندین نفر شد.
4. حقوق زنان و کودکان
در اردیبهشت 1403، فشارها بر زنان و کودکان نیز شدت یافت. چندین دختر نوجوان به دلیل «کشف حجاب» بازداشت شدند و برخی از فعالان حقوق زنان به دلیل فعالیتهای مدنی خود تحت تعقیب قضایی قرار گرفتند. برخوردهای امنیتی با زنان بازیگر مانند پانتهآ بهرام و کتایون ریاحی نیز به دلیل حضور بدون حجاب در انظار عمومی افزایش یافت.
نتیجهگیری:
اردیبهشت 1403 با نقض گسترده حقوق بشر، بهویژه در حوزه اعدامها، سرکوب آزادی بیان و حقوق اقلیتها همراه بود. این وضعیت نگرانکننده نیازمند توجه فوری جامعه بینالمللی است تا از ادامه این سرکوبها جلوگیری شود.
