نگاهی جامع به نقض حقوق بشر در ایران
مرکز آمار، نشر و آثار مجموعه فعالان حقوق بشر در ایران گزارش ماهانه اردیبهشت ۱۴۰۴ را منتشر کرده است. این گزارش تصویری جامع، مستند و نگرانکننده از نقض حقوق بشر در حوزههای گوناگون در سراسر ایران ارائه میدهد. از اعدامهای بدون دادرسی عادلانه تا سرکوب آزادیهای فردی و اجتماعی، از فشارهای قضایی و امنیتی تا بحرانهای محیط زیستی و کارگری، مجموعهای از موارد نقض حقوق انسانی در این گزارش مستند شدهاند.
خلاصه اجرایی
در ماه اردیبهشت ۱۴۰۴، صدها مورد نقض حقوق بشر در ایران ثبت شده است. این موارد در زمینههای مختلف از جمله اعدام، وضعیت زندانها، سرکوب آزادی بیان، خشونت علیه زنان، حقوق اقلیتها، وضعیت کودکان، حقوق کارگران، و استفاده نامتناسب از زور توسط نیروهای امنیتی رخ دادهاند.
نکات برجسته این گزارش:
اجرای گسترده احکام اعدام، حتی در ملأ عام
بازداشت و محاکمه فعالان مدنی، روزنامهنگاران و شهروندان منتقد
خشونت علیه زنان، از جمله اسیدپاشی و قتلهای ناموسی
تداوم فشارهای امنیتی بر اقلیتهای مذهبی و قومی
بحران در محیطهای کاری و افزایش حوادث ناشی از نبود ایمنی شغلی
استفاده مرگبار از زور توسط پلیس و نیروهای مرزی
بخش اول: حق حیات و اعدام
۱۳۱ اجرای حکم | ۱۳ حکم جدید | ۴ حکم تاییدشده در دیوان
نمونهها:
صدور حکم اعدام برای پیمان فرحآور، شاعر گیلانی
اعدام محسن لنگرنشین به اتهام جاسوسی
دو بار اعدام در ملأ عام برای یک متهم قتل در مشهد
اجرای اعدام برای هفت زندانی در بیرجند و سه زندانی در گرگان
پیامد: گسترش فضای ترس، نقض اصل دادرسی منصفانه و تضعیف عدالت قضایی
بخش دوم: آزادی اندیشه و بیان
۸۹ مورد نقض | ۴۰ بازداشت | ۱۲۱۲ ماه حبس | ۲۵۸ ضربه شلاق
نمونهها:
محکومیت طاهر حاجی قربانی به ۱۴ سال حبس و جریمه نقدی
حبس ۱۲ ساله سیدجعفر فشتنقی به دلیل فعالیتهای مدنی
تأیید حکم زندان برای وکیل دادگستری بهنام نزادی
بازداشت و محاکمه روزنامهنگارانی چون امید فراغت و روحالله زرین
مجرم شناختن مدیران رسانههایی چون اصلاحاتنیوز و ایرنا
پیامد: تشدید سرکوب رسانهای، تقویت خودسانسوری و حذف گفتمان انتقادی
بخش سوم: وضعیت زندانها
۷۵ مورد نقض | ۴۰ انتقال به انفرادی | ۲۸ بیخبری از بازداشتشدگان
نمونهها:
اعتصاب غذای مطلب احمدیان در اعتراض به بیتوجهی پزشکی
مرگ عزیز کبدانی در زندان ایرانشهر به دلیل نارسایی کلیه
نگهداری بلاتکلیف ارغوان فلاحی در اوین و خانواده مهرگانفر در شیراز
منع اعزام سیامک امینی به بیمارستان به دلیل امتناع از پوشیدن لباس زندان
پیامد: بیتوجهی به سلامت زندانیان، نقض حقوق پایه انسانی و بلاتکلیفی قضایی
بخش چهارم: اقلیتهای ملی
۱۴ مورد بازداشت | ۶۶ ماه حبس برای ۱ نفر
نمونهها:
تأیید حکم ۵.۵ سال زندان برای ودود اسدی
احضار علیرضا فرشی جهت اجرای حکم ۸ ماه حبس
پیامد: تهدید هویت قومی، سرکوب فرهنگی و فشارهای امنیتی مداوم
بخش پنجم: آزادی مذهب
۱۲ مورد نقض | ۵۴۸ ماه حبس | ۹۵۰ میلیون تومان جریمه نقدی
نمونهها:
تأیید حکم ۴۱ سال حبس برای سه نوکیش مسیحی
آغاز اجرای حکم زندان برای سه شهروند بهایی در اصفهان
محکومیت دو روحانی اهل سنت به حبس و جریمه
پیامد: حذف دینی، محدودیتهای شغلی و تحصیلی، و تضعیف تنوع اعتقادی
بخش ششم: حق تحصیل
۱۲ مورد نقض | ۳۵ مورد مسمومیت غذایی | ۴ مورد تنبیه بدنی
نمونهها:
مسمومیت دستهجمعی در سلف سرویس دانشگاه علوم پزشکی زاهدان
تنبیه بدنی دانشآموزان پایه هشتم در کرمانشاه
تجمع اعتراضی در دانشگاه بهشتی نسبت به قطعی آب و برق خوابگاهها
پیامد: سلب امنیت آموزشی، آسیب روانی و تهدید بهداشت دانشجویان
بخش هفتم: حقوق کودک
۲۳ مورد نقض | ۲ مورد قتل | ۴ مورد تجاوز | ۲ مورد خودکشی
نمونهها:
قتل کودک ۷ ساله در ساری به دلیل خوراندن متادون توسط نامادری
بازداشت مانی دهانی ۱۶ ساله توسط نیروهای امنیتی
خودکشی نوجوان ۱۵ ساله در دهدشت
تجاوز گروهی به کودکان توسط افراد متخلف در تهران
پیامد: از دست رفتن امنیت روانی، تکرار خشونت و افزایش آسیبهای نسلی
بخش هشتم: قتلهای ناموسی
۲ مورد قتل زنان با انگیزه ناموسی
نمونهها:
قتل یک زن ۲۱ ساله در مشهد که قربانی کودکهمسری بود
قتل زن در شهرستان کردکوی توسط همسرش
پیامد: بازتولید تبعیض جنسیتی، تضعیف استقلال زنان و خشونت خانوادگی
بخش نهم: خشونت خانگی
۷ مورد قتل زنان
نمونهها:
قتل زن در تبریز به دست همسرش؛ فرزند نیز مجروح شد
قتل همسر و فرزند توسط مردی در خرمشهر با ضربات چاقو
پیامد: ناامنی در خانه، آسیب عاطفی و روانی کودکان، غیبت قوانین حمایتی
بخش دهم: خشونت مبتنی بر جنسیت
۱۳ مورد نقض | ۱ اسیدپاشی | ۳۱ ماه حبس برای ۱ زن
نمونهها:
اسیدپاشی به ناظم زن در یکی از مدارس کرج توسط همسرش
تشکیل پرونده برای معصومه سلیمانی، کشتیگیر زن، بابت «تشویق به بیحجابی»
محکومیت مریم کریمی، راهنمای تور، به حبس با پابند الکترونیکی
پیامد: تقویت کلیشههای جنسیتی، تهدید آزادیهای فردی، سرکوب زنان فعال
بخش یازدهم: بهداشت و محیط زیست
۲۱۲ مورد نقض | ۲۰۸ مورد آلودگی | ۶۰ مرگ حیوانات
نمونهها:
قتل یک محیطبان در پارک ملی گلستان
تجمع اعتراضی روستاییان خانمیرزا علیه تخریب منابع طبیعی
کشف مرکز غیرمجاز فرآوری گوشت گراز در رودهن
پیامد: تشدید بحرانهای بهداشتی، تخریب زیستگاهها، بیتوجهی به عدالت زیستمحیطی
بخش دوازدهم: حقوق کار
۲۸۰ مورد نقض | ۶۹ مرگ کارگر | ۱۲۷۲ مصدومیت | ۱۹۱ تجمع
نمونهها:
مرگ کارگران در رامشیر و سوادکوه بر اثر حوادث کاری
بازداشت گسترده معلمان و کارکنان مترو در تجمع روز جهانی کارگر
اعتصاب رانندگان کامیون در ماهیرود و کمپرسیداران گیلان
اخراج ۹۰ کارگر شرکت کشاورزی مکران در کنارک
پیامد: استثمار، ناامنی شغلی، نبود پوشش ایمنی و انکار حقوق صنفی
بخش سیزدهم: خشونت نظامی و امنیت شهروندان
۹ مورد نقض | ۳ مرگ کولبر | ۱۳ زخمی بر اثر تیراندازی
نمونهها:
مرگ دو کولبر در بانه توسط نیروهای مرزی
واژگونی خودروی سوختبر در راسک و مرگ راننده
تیراندازی بیضابطه در خاش و کشته شدن یک شهروند
مصدومیت سرباز وظیفه در پیرانشهر بر اثر انفجار مین
پیامد: گسترش ترس، نابسامانی امنیتی، تضعیف اعتماد عمومی به حاکمیت
واکنشهای داخلی و بینالمللی
داخلی:
تصویب حضور رسمی پلیس در مدارس، با اعتراض نهادهای حامی حقوق کودک
هشدار نمایندگان مجلس درباره بحرانهای معیشتی، ریزگردها و تبعیضهای جنسیتی
ممنوعیت سگگردانی در اردبیل و تهدید به برخورد قضایی
بینالمللی:
ایران در رتبه ۱۷۶ شاخص آزادی رسانهها از نگاه گزارشگران بدون مرز
درخواست وزیر خارجه سوئد برای آزادی احمدرضا جلالی
انتقاد گسترده سازمانهای حقوق بشری از وضعیت اقلیتها و اعدامها در ایران
نتیجهگیری
گزارش اردیبهشت ۱۴۰۴ نشاندهنده استمرار و تشدید نقض گسترده و ساختاری حقوق بشر در ایران است. این گزارش سندی زنده از خشونت، تبعیض، سانسور و بیعدالتی است که قربانیان آن نه فقط گروههای خاص، بلکه تمام اقشار جامعه هستند. لزوم اقدامات فوری، ایجاد سازوکارهای نظارتی و پاسخگویی بینالمللی، بیش از هر زمان احساس میشود.
