اعتراضات و اعتصابات سراسری در ایران برای چهارمین روز متوالی ادامه یافت. در شهرهای مختلف از جمله تهران، اصفهان، فسا، کوهدشت، همدان، الیگودرز، گناوه، دورود، باغملک و کرمانشاه، شمار زیادی از شهروندان با تعطیل کردن مغازهها، برگزاری تجمعات اعتراضی، و سردادن شعارهای ضدحکومتی، نارضایتی خود را نسبت به وضعیت معیشتی، سرکوب سیاسی و ناکارآمدی نظام حاکم ابراز کردند. همزمان، حضور گسترده نیروهای امنیتی و انتظامی، استفاده از گاز اشکآور، بازداشتهای فراقانونی و سرکوب خشونتآمیز، فضای شهرهای معترض را بهشدت امنیتی کرده است.
ریشههای بحران؛ بحران اقتصادی و بیثباتی مزمن
اعتراضات کنونی در بستر بحران چندلایه و ساختاری اقتصاد ایران شکل گرفته است. با رسیدن نرخ دلار به بیش از ۱۴۰ هزار تومان، سقوط ارزش ریال، رکود بازار، تورم بیسابقه، کاهش شدید قدرت خرید، تعطیلی گسترده اصناف و خروج سرمایه از بورس، موجی از نااطمینانی عمومی نسبت به آینده، جامعه را در برگرفته است. در چنین شرایطی، اعتراضات نهتنها بازتاب فروپاشی اقتصادی، بلکه بیانگر خشم انباشتهشده مردم از دههها سوءمدیریت، فساد سیستماتیک و سرکوب سیاسی است.
جغرافیای اعتراضات
در تهران، نیروهای یگان ویژه و پلیس ضدشورش در خیابان ولیعصر، تقاطع امام خمینی و اطراف شهر قدس مستقر شدند. در سایر استانها، تجمعاتی در میدان نقش جهان اصفهان، مقابل فرمانداری فسا، خیابان نوبهار کرمانشاه، کوهدشت، الیگودرز، گناوه، باغملک، همدان و دورود گزارش شده است. در برخی شهرها، اعتراضات به درگیری با نیروهای امنیتی کشیده شد. در شهرستان کوهدشت، معترضان با ماموران روبرو شدند و در اصفهان، کسبه میدان احمدآباد و خیابان یخچال با بستن مغازهها به اعتصابات پیوستند.
پیوستن دانشگاهها به موج اعتراضات
در دانشگاه صنعتی اصفهان، اعتراضات دانشجویی برای دومین روز متوالی ادامه یافت. ویدیوهای منتشرشده نشان میدهد گروهی از دانشجویان با راهپیمایی در محوطه دانشگاه، شعارهایی نظیر «مرگ بر دیکتاتور» و «زن، زندگی، آزادی» سر میدادند.
شیوههای اعتراض؛ از اعتصاب تا شعارهای خیابانی
چهارمین روز اعتراضات با ترکیبی از اعتصاب صنفی، تجمع خیابانی و راهپیمایی اعتراضی همراه بود. بازاریان با بستن مغازهها و دعوت سایر اصناف به اعتصاب، نقش محوری در استمرار اعتراضات ایفا کردند. بر اساس ویدیوهای راستیآزماییشده، شعارهایی از جمله «مرگ بر دیکتاتور»، «بازاری باغیرت، حمایت حمایت»، «زن، زندگی، آزادی» و «مرد، میهن، آبادی» در شهرهای مختلف شنیده شده است.
سرکوب، خشونت و بازداشتهای فراقانونی
نیروهای امنیتی برای مقابله با معترضان در چندین شهر از گاز اشکآور استفاده کردند. در فسا، شلیک گلوله ساچمهای و دخالت خشونتآمیز پلیس منجر به زخمی شدن چند تن شد. رئیس دادگستری فسا اعلام کرد سه نیروی انتظامی و چهار شهروند معترض در جریان این درگیریها زخمی و بازداشت شدهاند.
در شهرستان بهبهان، دستکم چهار نفر از شهروندان شامل سلطان امامخواه، امیرمهدی رزم، ابوالفضل جفش و ابوالفضل آشنود به دلیل دعوت مردم به شرکت در اعتراضات بازداشت شدند. از میان آنها، تنها سلطان امامخواه آزاد شده است. وزارت اطلاعات نیز بازداشت هفت نفر دیگر را تأیید کرده و مدعی شده آنها «وابسته به اپوزیسیون» و عامل خشونت بودهاند.
ویدیویی نیز از بازار تهران منتشر شده که نشان میدهد یک شهروند توسط نیروهای لباسشخصی ربوده میشود و ضبطکننده ویدیو از مردم میخواهد مانع بازداشت شوند. اطلاعات دقیقتری درباره زمان و هویت افراد در دست نیست.
واکنش رسانههای حکومتی
رسانههای وابسته به حکومت تلاش کردهاند اعتراضات را «اغتشاش» جلوه دهند. خبرگزاری مهر تجمع فسا را به «اغتشاشگران» نسبت داده و مدعی شده است که در سرکوب معترضان از سلاح جنگی استفاده نشده است. کانال صابرین نیوز وابسته به نهادهای امنیتی نیز تایید کرد که نیروهای سرکوب برای متفرق کردن معترضان از لانچر گلوله پلاستیکی استفاده کردهاند.
استاندار تهران، محمدصادق معتمدیان، در واکنش به اعتراضات مدعی شد که نیروی انتظامی با «خویشتنداری» عمل کرده و بازداشتها محدود و در واکنش به انسداد معابر انجام شدهاند؛ ادعایی که با گزارشهای میدانی و ویدیوهای منتشرشده در تضاد است.
جمعبندی
اعتراضاتی که از بازار تهران آغاز شد، در چهارمین روز خود به یک جنبش سراسری با ابعاد اقتصادی و سیاسی تبدیل شده است. حضور مردم در خیابانها، حمایت اصناف، پیوستن دانشگاهها و افزایش بازداشتها، بیانگر بحرانی است که ریشه در ساختار سیاسی و اقتصادی جمهوری اسلامی دارد. گسترش دامنه اعتراضات، تشدید فضای امنیتی و تکرار چرخه خشونت و سرکوب، نشاندهندهی ناتوانی حکومت در پاسخ به مطالبات مشروع شهروندان و تلاش برای مدیریت بحران با تکیه بر زور و سرکوب است.
در چنین شرایطی، چشمانداز پیشرو برای جمهوری اسلامی، بیش از هر زمان دیگری، متزلزل به نظر میرسد.
