مقدمه: شهریورماه 1403 نیز همانند ماههای پیشین، شاهد تشدید نقض گسترده حقوق بشر در ایران بود. از اعدامهای بیرحمانه بدون دادرسی عادلانه گرفته تا سرکوب شدید آزادی بیان و افزایش خشونت علیه اقلیتهای مذهبی و قومی، شرایط حقوق بشر در این ماه نیز به طرز چشمگیری بحرانی بود. این گزارش به بررسی موارد مهم نقض حقوق بشر در شهریور 1403 میپردازد.
1. اعدامها و حق حیات در شهریور 1403، دستکم 37 مورد اعدام در سطح کشور به ثبت رسید که شامل 30 مورد اجرای حکم و 7 مورد صدور حکم جدید اعدام بود. بسیاری از این اعدامها در پروندههایی اجرا شد که متهمان از حق دادرسی منصفانه محروم بودند. یکی از برجستهترین موارد این ماه، اعدام مهدی صابری، فعال سیاسی اهل تبریز بود که بدون برگزاری دادگاه علنی و با اتهام واهی "اقدام علیه امنیت ملی" اعدام شد. همچنین، تعدادی از افراد متهم به جرایم مرتبط با مواد مخدر و قتل نیز بدون محاکمه عادلانه به چوبه دار سپرده شدند.
2. سرکوب آزادی بیان شهریورماه شاهد گسترش سرکوب آزادی بیان بود. دستکم 94 مورد بازداشت مرتبط با فعالیتهای سیاسی و مدنی گزارش شد و 4,215 ماه حبس برای فعالان سیاسی، مدنی و روزنامهنگاران صادر شد. یکی از موارد برجسته این ماه، بازداشت نرگس محمدی، فعال حقوق بشر و برنده جوایز بینالمللی بود که به اتهام "تبلیغ علیه نظام" به 10 سال حبس محکوم شد. افزون بر این، تعداد قابل توجهی از کاربران شبکههای اجتماعی به دلیل انتشار مطالب انتقادی، بازداشت و به دادگاههای انقلاب فراخوانده شدند. برخی از آنها به مجازاتهایی همچون شلاق و جریمههای سنگین محکوم شدند.
3. خشونت علیه اقلیتها اقلیتهای قومی و مذهبی در شهریور 1403 همچنان با سرکوب شدید مواجه بودند. در مناطق مرزی غرب کشور، کولبران و سوختبران همچنان هدف تیراندازی نیروهای مرزبانی قرار گرفتند که در این ماه منجر به مرگ 9 کولبر و زخمی شدن 6 نفر دیگر شد. در همین ماه، جامعه بهاییان ایران نیز با موج جدیدی از بازداشتها و تعطیلی مراکز آموزشی خود مواجه شد. تعدادی از بهاییان به اتهام "تبلیغ علیه اسلام" بازداشت و به زندانهای طولانیمدت محکوم شدند.
4. زنکشی و خشونت علیه زنان خشونت علیه زنان در شهریور 1403 نیز با روند نگرانکنندهای ادامه یافت. گزارشها حاکی از آن است که دستکم 5 مورد زنکشی در استانهای خوزستان، ایلام و کرمانشاه ثبت شده است. علاوه بر این، خشونتهای خانگی علیه زنان نیز افزایش چشمگیری داشت و بسیاری از قربانیان از حمایت قانونی و اجتماعی مناسب برخوردار نبودند.
نتیجهگیری: شهریورماه 1403 با افزایش نگرانیها در مورد نقض حقوق بشر در ایران همراه بود. اعدامهای بیرویه، سرکوب شدید آزادی بیان و خشونت مداوم علیه اقلیتها و زنان نشان میدهد که جمهوری اسلامی همچنان به سیاستهای سرکوبگرانه خود ادامه میدهد. نهادهای بینالمللی و سازمانهای حقوق بشری باید با فشار بیشتر بر حکومت ایران، تلاش کنند تا به این وضعیت پایان دهند و از حقوق شهروندان ایران حمایت کنند.
