هشتم مارس، روز جهانی زنان، فرصتی برای تجلیل از تلاشهای زنان در سراسر جهان برای دستیابی به حقوق برابر است. اما در ایران، این روز بیش از آنکه نشانگر پیشرفت باشد، یادآور سرکوب و محدودیتهایی است که بر زنان تحمیل شده است. در حالی که زنان در بسیاری از کشورها به حقوق و آزادیهای بیشتری دست یافتهاند، در ایران، زنان همچنان با موانع گسترده قانونی، اجتماعی و سیاسی مواجه هستند.
در این میان، ۱۸ مقام رسمی نقش کلیدی در اجرای سیاستهای سرکوبگرانه، صدور احکام ناعادلانه و اعمال قوانین تبعیضآمیز علیه زنان ایفا کردهاند. از قضاتی که احکام اعدام و حبس طولانیمدت را صادر کردهاند تا مقاماتی که اجرای سیاستهای سختگیرانه حجاب اجباری و سرکوب معترضان را در دست داشتهاند، همگی در ایجاد فضایی سرکوبگرانه علیه زنان سهیم بودهاند.
این گزارش، فهرستی از ۱۸ چهره تأثیرگذار در سرکوب زنان ایران را ارائه میدهد که در یک سال گذشته در نقض حقوق زنان، صدور احکام سختگیرانه، سرکوب اعتراضات و اجرای سیاستهای تبعیضآمیز نقش داشتهاند.
۱۸ مقام مسئول در سرکوب زنان در ایران
۱- ابوالقاسم صلواتی
نمونه اقدامات صورت گرفته: صدور حکم اعدام برای وریشه مرادی به اتهام «محاربه» توسط شعبه ۱۵ دادگاه انقلاب تهران به ریاست قاضی ابوالقاسم صلواتی.
۲- ایمان افشاری
نمونه اقدامات صورت گرفته: صدور حکم اعدام برای پخشان عزیزی به اتهام «محاربه» توسط شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب تهران به ریاست قاضی ایمان افشاری.
۳- علی رازینی
نمونه اقدامات صورت گرفته: تایید حکم اعدام پخشان عزیزی توسط شعبه ۳۹ دیوان عالی کشور. رازینی که ریاست این شعبه را بر عهده داشت، در تاریخ ۲۹ دی ماه، در محل کار خود هدف تیراندازی قرار گرفت و کشته شد.
۴-قاسم مازینانی
نمونه اقدامات صورت گرفته: رد درخواست اعاده دادرسی پخشان عزیزی توسط شعبه ۹ دیوان عالی کشور به ریاست قاسم مازینانی.
۵- احمد درویش گفتار
نمونه اقدامات صورت گرفته: صدور حکم اعدام برای شریفه محمدی به اتهام «محاربه» توسط شعبه ۱ دادگاه انقلاب رشت به ریاست وی.
۶- درویش گفتار (فرزند احمد درویش گفتار)
نمونه اقدامات صورت گرفته: پس از آنکه دیوان عالی کشور حکم اعدام شریفه محمدی را نقض کرد، درویش گفتار (فرزند احمد درویش گفتار) به عنوان رئیس شعبه ۲ دادگاه انقلاب رشت، بار دیگر او را به اعدام محکوم کرد.
۷- سید موسی آصفالحسینی
نمونه اقدامات صورت گرفته: صدور حکم یک سال حبس، دو سال تبعید دو سال تبعید به رشت، دو سال ممنوعیت سفر و دو سال ممنوعیت استفاده از شبکههای اجتماعی برای حمیده زارعی، از بازداشتشدگان اعتراضات سراسری ۱۴۰۱، توسط شعبه ۱ دادگاه انقلاب کرج به ریاست سیدموسی آصفالحسینی.
۸- امیرحسین بانکپور فرد
نمونه اقدامات صورت گرفته: از معماران و حامیان «لایحه حمایت از خانواده از طریق ترویج فرهنگ عفاف و حجاب» در دوران عضویتش در کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی.
۹- حسین میرزایی
نمونه اقدامات صورت گرفته: از تدوینکنندگان، حامیان و رأیدهندگان به لوایح ناقض حقوق بشر، از جمله «لایحه حمایت از خانواده از طریق ترویج فرهنگ عفاف و حجاب» بود. همچنین از «قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت» حمایت کرد.
۱۰- زهره الهیان
نمونه اقدامات صورت گرفته: در تدوین، حمایت و رأیدهی به قوانین ناقض حقوق بشر، از جمله «قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت» مشارکت داشت. به عنوان عضو مجلس یازدهم، از عملیات پلیس موسوم به «طرح نور» (طرحی که از سوی فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران در ۲۵ فروردین ۱۴۰۳ برای اجرای قوانین حجاب اجباری آغاز شد) حمایت کرد و از سایر نهادهای مسئول اجرای قوانین عفاف و حجاب خواست تا به وظایف قانونی خود در تحمیل حجاب اجباری عمل کنند.
۱۱-هاجر چنارانی
نمونه اقدامات صورت گرفته: به عنوان یکی از اعضا و اولین دبیر کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس شورای اسلامی، در تدوین و حمایت از «لایحه حمایت از خانواده از طریق ترویج فرهنگ عفاف و حجاب» نقش داشت.
۱۲- حسن مفاخمی شهرستانی
نمونه اقدامات صورت گرفته: به عنوان فرمانده انتظامی استان مازندران، مسئول نقض حقوق زنان در دوران مسئولیت خود بود. در یکی از موارد، اوایل تیرماه ۱۴۰۳، مأموران انتظامی در شهرستان نور، استان مازندران، به سوی خودرویی که به دلیل عدم رعایت حجاب در فهرست توقیف قرار داشت، تیراندازی کردند. به گزارش رسانهها، برخلاف ادعای پلیس مبنی بر شلیک به لاستیک خودرو، مأموران حداقل یک بار «به در راننده» به سرنشینان شلیک کردند که در نتیجه آن، زنی جوان به نام آرزو بدری هدف گلوله قرار گرفت.
۱۳- حیدر سوسنی
نمونه اقدامات صورت گرفته: به عنوان فرمانده انتظامی استان بوشهر، مسئول بازداشت زنان به دلیل پوشش و ارسال پیامکهای هشدار درباره عدم رعایت حجاب اجباری در خودروها در این استان بود.
۱۴- محمود حافظی
نمونه اقدامات صورت گرفته: به عنوان یکی از فرماندهان میانرتبه نیروی انتظامی جمهوری اسلامی، در نقض حقوق زنان در رشت نقش داشت. در یکی از موارد، ویدیویی منتشر شد که در آن درگیری خشونتآمیز میان مأموران گشت ارشاد و یک زن جوان دیده میشد. این فیلم نشاندهنده دخالت پلیس در اجرای قوانین حجاب در این شهر بود.
۱۵- محمد موحدیآزاد
نمونه اقدامات صورت گرفته: به عنوان دادستان کل کشور، یکی از چهرههای کلیدی در حمایت و اجرای «طرح نور» و سیاستهای حجاب اجباری در سراسر کشور بود. علاوه بر حمایتهای مکرر از «طرح نور»، دادستانی کل کشور اعلام کرد که پیشنویس یک دستورالعمل برای فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران جهت اجرای این طرح تهیه شده است.
۱۶- احمدرضا رادان
نمونه اقدامات صورت گرفته: به عنوان فرمانده کل نیروی انتظامی کشور، مسئولیت مستقیم اجرای سیاستهای حجاب اجباری، از جمله «طرح نور»، را در سراسر ایران بر عهده داشت.
۱۷- غلامحسین محسنی اژهای
نمونه اقدامات صورت گرفته: به عنوان رئیس قوه قضائیه، مسئولیت مستقیم اعمال محدودیتها، سرکوبها و اقدامات اجرایی مرتبط با حجاب اجباری، تدوین «لایحه حجاب و عفاف» و اجرای «طرح نور» را بر عهده داشت.
۱۸- قاسم رضایی
نمونه اقدامات صورت گرفته: به عنوان جانشین فرمانده کل نیروی انتظامی، مسئول اجرای سیاستهای حجاب اجباری بود. در یکی از موارد، دو دختر نوجوان در خیابان وطنپور شمالی تهران به دلیل عدم رعایت حجاب، مورد ضرب و شتم شدید مأموران اجرای «طرح نور» قرار گرفتند. در ویدیویی منتشرشده، مأموران یکی از دختران را با خشونت به زمین کشیده و به زور داخل خودروی ون سفیدرنگ پلیس بردند. پلیس امنیت اخلاقی بعداً ادعا کرد که یکی از مأموران زن در این درگیری انگشتش شکسته و دختران را از شکایت کردن تهدید کرد.
همبستگی جهانی برای مقابله با سرکوب زنان در ایران
انتشار این گزارش فراتر از یک لیست ساده است. این نامها، بازتابی از سیستمی هستند که حقوق اولیه زنان را به شکل سازمانیافته سرکوب میکند.
جامعه بینالمللی و نهادهای حقوق بشری باید این گزارش را بهعنوان سندی از نقض گسترده حقوق زنان در ایران در نظر بگیرند.
تحریم هدفمند این افراد، فشارهای دیپلماتیک و پیگیری حقوقی آنان در نهادهای بینالمللی، گامهایی حیاتی برای مقابله با سرکوب سیستماتیک علیه زنان ایران است.
در شرایطی که زنان ایرانی با شجاعت و استقامت برای حقوق خود مبارزه میکنند، سکوت جهانی، تنها به معنای تأیید ضمنی این سرکوبها خواهد بود.
همبستگی جهانی، مستندسازی این موارد و اقدام عملی، برای توقف سرکوب زنان در ایران ضروری است.
نامهای ثبتشده در تاریخ سرکوب زنان ایران
این نامها، تنها بخشی از شبکه گستردهای از مقاماتی هستند که در سرکوب، تبعیض و نقض حقوق زنان در ایران نقش داشتهاند.
اما زنان ایرانی همچنان به مبارزه برای آزادی، حقوق و برابری ادامه میدهند.
مستندسازی این نقضها، گامی ضروری برای افزایش آگاهی و مسئولیتپذیری بینالمللی است.
جهان نباید در برابر این سرکوبها سکوت کند!
