آنچه در ادامه میخوانید، گزارش ماهانه و تحلیلی از وضعیت حقوق بشر در ایران در مهر ماه ۱۴۰۴ است. این گزارش تصویری جامع از گستره نقض حقوق بشر در حوزههای مختلف ارائه میدهد: از اعدام و بازداشتهای خودسرانه گرفته تا سرکوب آزادی بیان، نقض حقوق اقلیتهای دینی و قومی، خشونت علیه زنان، بحران در زندانها، تا بیعدالتیهای ساختاری در حوزه محیط زیست و حقوق کارگران.
خلاصه اجرایی
در مهر ۱۴۰۴، موارد متعددی از نقض حقوق بشر در سراسر ایران به ثبت رسیده است، از جمله:
-
۲۳۶ مورد اجرای حکم اعدام، شامل ۲ مورد اعدام کودک-مجرم و ۱ مورد در ملأعام
-
۷۵ مورد نقض آزادی بیان شامل بازداشت روزنامهنگاران، فعالان مدنی، بلاگرها و خانواده جانباختگان
-
افزایش شدید آمار محرومیتها و مرگ زندانیان در اثر بلاتکلیفی و بیتوجهی پزشکی
-
بازداشت ۱۰ شهروند بهائی، صدور ۹۰ سال حبس و ۱ میلیارد تومان جریمه برای شهروندان اقلیت مذهبی
-
بازداشت دانشجویان، محرومیت از تحصیل، و تحصن در دانشگاهها
-
ثبت مرگ کودک بر اثر تنبیه بدنی در مدرسه و پلمب یک تشکل حامی کودکان کار
-
اجرای حکم قطع عضو، شلاق، و مرگ کودکان در حملات پلیس یا انفجار مین
-
آزار گسترده زنان به بهانه حجاب و دستگیری بهدلیل آوازخوانی در ملأ عام
این گزارش با تکیه بر مستندات میدانی و منابع معتبر حقوق بشری، بر ضرورت توجه فوری جامعه جهانی به وضعیت وخیم حقوق بشر در ایران تأکید میورزد.
تحلیل بخشها
حق حیات (اعدام)
-
مجموع اعدامهای اجراشده: ۲۳۶
-
اعدام در ملأعام: ۱ مورد
-
اعدام کودک-مجرم: ۲ مورد
-
تأیید حکم اعدام: ۷ مورد
-
محکومیت جدید به اعدام: ۱۲ مورد
نمونهها:
-
اعدام سامان محمدی خیاره، زندانی سیاسی اهل سنندج
-
اعدام کودکمجرم در زندان سپیدار اهواز
-
صدور حکم اعدام در ملأعام برای قاتل کودک ۹ ساله در شفت
تحلیل: استفاده نظاممند از مجازات مرگ، حتی علیه نوجوانان، نقض فاحش کنوانسیونهای بینالمللی است. حکومت ایران از اعدام بهعنوان ابزار ارعاب عمومی استفاده میکند.
آزادی اندیشه و بیان
-
بازداشت فعالان و روزنامهنگاران: ۴۱ مورد
-
مجموع احکام صادره: ۱۵۷۸ ماه حبس، ۲۴۰ ماه تبعید، ۳۸ ضربه شلاق
-
اعمال فیلترینگ و سانسور: ۲۵ مورد
-
احضار و بازجویی: ۱۷ مورد
-
تجمع، تفتیش، ممنوعالخروجی: موارد متعدد
نمونهها:
-
بازداشت محسن پریش (آسیبدیده اعتراضات آبان ۹۸)
-
احکام سنگین علیه مرتضی دامور و کوثر دهبانزاده
-
فیلترینگ سایت رسمی برندهای بزرگ تجاری توسط وزارت ارشاد
تحلیل: ساختار قضایی ایران، آزادی بیان را تهدیدی برای بقاء خود میداند. روزنامهنگاران، خانواده جانباختگان، و حتی کاربران شبکههای اجتماعی بهصورت گسترده تحت تعقیب قرار دارند.
حقوق زندانیان
-
مرگ در زندان: ۴ مورد
-
اعتصاب غذا: ۱۰۲ مورد
-
بلاتکلیفی: ۴۱ مورد
-
شکنجه و ضرب و شتم: ۳ مورد
-
محرومیت از درمان: ۲۴ مورد
نمونهها:
-
مرگ سمیه رشیدی در زندان قرچک
-
تحصن و اعتصاب صدها زندانی در قزلحصار در اعتراض به موج اعدام
-
ضربوشتم امید فتحی در زندان وکیلآباد
اقلیتهای قومی و مذهبی
-
بازداشت شهروندان ترک (آذربایجانی): ۱۵ مورد
-
بازداشت شهروندان بهائی: ۱۰ مورد
-
احکام سنگین علیه شهروندان بهائی: ۹۰ سال حبس و ۱ میلیارد تومان جریمه
-
تفتیش منزل، مصادره اموال، ممنوعالخروجی: موارد متعدد
نمونهها:
-
صدور حکم برای ۱۰ زن بهائی در اصفهان
-
محاکمه نوکیش مسیحی یحیی جنیدی به ۸ سال و یک ماه زندان
تحلیل: سرکوب سیستماتیک بهاییان، اهل سنت و اقلیتهای قومی ادامه دارد. جمهوری اسلامی تلاش دارد از طریق سرکوب هویتهای دینی و زبانی، یکدستی ایدئولوژیک خود را حفظ کند.
حق تحصیل
-
بازداشت دانشجویان: ۷ مورد
-
اخراج و محرومیت از تحصیل: ۱ مورد
-
تجمعات دانشجویی: ۱۳ مورد
نمونهها:
-
اخراج علیرضا کاظمی مقدم از دانشگاه علامه
-
تحصن دانشجویان دانشگاه خواجهنصیر در اعتراض به بیعدالتیهای آموزشی و صنفی
حقوق کودک
-
مرگ کودک در مدرسه بر اثر تنبیه: ۱ مورد
-
مرگ کودک کار: ۳ مورد
-
آزار جنسی، خشونت فیزیکی، محرومیت از آموزش: موارد متعدد
زنان
-
بازداشت، اتهام بدحجابی و پلمب مغازهها: ۸ مورد
-
تجاوز جنسی و بازداشتهای مرتبط: ۲ مورد
خشونت نظامی و قضایی
-
اجرای حکم قطع عضو: ۱ مورد
-
مرگ کولبران و سوختبران: ۱۰ مورد
-
مرگ کودک در تیراندازی نیروهای امنیتی: ۱ مورد
-
شلاق و تحقیر عمومی: ۳ مورد
حقوق کارگران
-
مرگ در حین کار: ۵۰ نفر
-
مصدومیت حین کار: ۱۰۲ نفر
-
اعتصاب و تجمع: ۱۸۷ مورد
-
اخراج، تعلیق، عدم پرداخت حقوق: صدها مورد
بهداشت و محیط زیست
-
مرگ حیوانات، آلودگی محیط زیست: ۱۵۰ مورد
-
درگیری با شکارچیان، تجمعات اعتراضی محیطزیستی: موارد متعدد
نتیجهگیری
گزارش مهرماه ۱۴۰۴ نشان میدهد جمهوری اسلامی ایران با سیاستهای امنیتی و قضایی فاشیستی، همچنان در مسیر سرکوب بیوقفه شهروندان خود گام برمیدارد. هر نهاد مستقل، رسانه آزاد، اقلیت مذهبی یا فعال اجتماعی، به چشم دشمن نگریسته میشود. اعدام، بازداشتهای خودسرانه، شکنجه در زندان، فشارهای اقتصادی و تبعیض گسترده جنسیتی، تنها بخشی از ماشین سرکوب حکومتی است.
این گزارش، نه تنها سندی برای ثبت واقعیتهای تلخ ایران امروز است، بلکه فراخوانی است برای مقاومت، روشنگری و پیگیری عدالت از سوی جامعه جهانی.
