در بیستوهشتمین روز اعتراضات سراسری، همزمان با تداوم قطع و اختلال اینترنت برای سومین هفته پیاپی، گزارشها از افزایش چشمگیر بازداشتها، گسترش بیخبری از سرنوشت بازداشتشدگان، و تشدید فشار بر خانوادهها حکایت دارد. در سطح بینالمللی نیز روند مطالبه پاسخگویی تقویت شده و موضوع ایران همچنان در کانون توجه سازوکارهای حقوق بشری قرار دارد.
۱) تشدید موج بازداشتها و بیخبری؛ سرکوب هدفمند و یورشهای خانگی
در روز بیستوهشتم، بازداشتهای پراکنده اما پیوسته در شهرهای مختلف گزارش شد؛ بازداشتهایی که بنا بر گزارشهای تاییدشده، صرفاً به خیابان محدود نمانده و یورش به منازل، محل کار و حتی محیطهای آموزشی نیز در آن برجسته بوده است. الگوی غالب در این مرحله، شناسایی، احضار و بازداشت افراد فعال یا دارای سابقه و سپس افزایش فشارهای امنیتی برای کنترل حلقههای ارتباطی آنان گزارش شده است.
در برخی موارد، نیروهای امنیتی همزمان با بازداشت، اقدام به تفتیش خانه یا محل کار کرده و وسایل الکترونیکی، تلفن همراه، کتابها و لوازم شخصی را ضبط کردهاند. این رویه، علاوه بر کنترل اطلاعات، میتواند بخشی از روند پروندهسازی و ایجاد ادله امنیتی تلقی شود.
اعترافات اجباری و اتهامزنیهای امنیتی
گزارشها از تداوم انتشار ویدئوهای «اعترافات» حکایت دارد؛ محتواهایی که اغلب بدون شفافیت درباره شرایط ضبط، بدون دسترسی به وکیل مستقل و در فضای فشار منتشر میشوند. همچنین برخی بازداشتشدگان با اتهاماتی نظیر «رهبری اعتراضات»، «ارتباط با رسانههای خارج از کشور» یا «اقدام علیه امنیت ملی» روبهرو شدهاند؛ روندی که نگرانیها درباره نقض دادرسی عادلانه را تشدید میکند.
فشار بر خانوادهها و گسترش احضارها
همزمان، خانوادههای بازداشتشدگان برای اطلاع از وضعیت عزیزان خود با ممانعت، تهدید، احضار و فشار برای سکوت مواجه شدهاند. آمارهای تجمیعی از احضار بیش از ۱۱ هزار نفر به نهادهای امنیتی خبر میدهد؛ روندی که میتواند نشاندهنده فاز تازهای از کنترل اجتماعی فراتر از بازداشتهای خیابانی باشد.
۲) استمرار قطع اینترنت؛ تنگنای مستندسازی و فلج شدن زندگی روزمره
در روز بیستوهشتم، قطع و اختلال اینترنت همچنان یکی از ستونهای اصلی سیاست کنترل فضای عمومی باقی ماند. بر اساس دادههای منتشرشده، مجموع ساعات قطعی از ۳۷۵ ساعت عبور کرده و هرچند گزارشهایی از اتصالهای محدود و کوتاهمدت مطرح شده، اما این دسترسی پایدار، سراسری و آزاد نبوده است.
پیامدهای مستقیم خاموشی ارتباطات
-
تاخیر در انتشار و راستیآزمایی رخدادها: بسیاری از گزارشهای میدانی با فاصله زمانی چندروزه منتشر میشوند و امکان تعیین دقیق زمان/مکان رخدادها دشوارتر شده است.
-
سختتر شدن پیگیری وضعیت بازداشتشدگان و مجروحان: خانوادهها و شبکههای حمایتی در شرایط کمسابقهای از بیخبری قرار گرفتهاند.
-
اختلال گسترده در خدمات عمومی و زندگی روزمره: از آموزش و کار تا خدمات درمانی، بانکی و ارتباطات خانوادگی تحت تأثیر قرار گرفته است.
در مجموع، خاموشی اینترنت در این مرحله صرفاً یک «اختلال» نیست، بلکه بهعنوان یک ابزار راهبردی برای مهار روایت، محدودسازی مستندسازی و کنترل جامعه عمل میکند.
۳) واکنشهای مدنی و بینالمللی؛ مطالبه توقف خشونت و پاسخگویی
در روزهای اخیر، بیانیهها و واکنشهای مدنی در داخل کشور ادامه یافته و برخی تشکلهای صنفی و علمی نسبت به عادیسازی خشونت، گسترش بیاعتمادی و فرسایش همبستگی اجتماعی هشدار دادهاند. همزمان در سطح بینالمللی، نهادهای حقوق بشری و برخی مجامع سیاسی بار دیگر بر ضرورت تحقیقات مستقل، پاسخگویی عاملان و توقف سرکوب تاکید کردهاند.
در کنار این موارد، حمایتهای نمادین از سوی چهرههای عمومی و جریانهای مدنی خارج از کشور نیز ادامه داشته است؛ موضوعی که در تضاد با تلاش حکومت برای بستن مسیرهای ارتباطی و محدود کردن اطلاعرسانی مستقل، اهمیت بیشتری یافته است.
آمار تجمیعی تا پایان روز بیستوهشتم
بر اساس دادههای تجمیعی ثبتشده تا پایان روز بیستوهشتم:
-
تعداد تجمعات/اعتراضات ثبتشده: ۶۴۱ مورد
-
شهرهای درگیر (بدون تکرار): ۱۹۵ شهر
-
استانهای درگیر: ۳۱ استان
-
جانباختگان تأییدشده: ۵,۴۵۹ نفر
-
معترضان: ۵,۱۴۹ نفر
-
کودکان زیر ۱۸ سال: ۶۰ نفر
-
نیروهای وابسته به حکومت: ۲۰۸ نفر
-
غیرمعترض/غیرنظامی: ۴۲ نفر
-
-
جانباختگان در حال بررسی: ۱۷,۰۳۱ نفر
-
مجروحان با جراحات شدید: ۷,۴۰۳ نفر
-
مجموع بازداشتها: ۴۰,۸۸۷ نفر
-
بازداشت زیر ۱۸ سال: ۳۲۵ نفر
-
بازداشت دانشجویان: ۵۴ نفر
-
-
پخش اعترافات اجباری: ۲۰۵ مورد
-
احضار به نهادهای امنیتی: ۱۱,۰۲۳ مورد
جمعبندی روز بیستوهشتم
روز بیستوهشتم با اوجگیری بازداشتها، گسترش بیخبری، استمرار قطع اینترنت و افزایش فشار بر خانوادهها سپری شد. در کنار این تحولات، دامنه واکنشها و مطالبه پاسخگویی در سطح بینالمللی پررنگتر شده و توجه نهادهای حقوق بشری به ایران ادامه دارد. در داخل، خاموشی ارتباطات و فشار امنیتی، هم ابزار مهار اعتراضات و هم ابزار کنترل روایت باقی مانده است.
