بر اساس دادههای تجمیعی منتشرشده درباره روز سیوسوم اعتراضات، تحولات در دو مسیر موازی پیش رفت:
۱) افزایش ابزارهای فشار خارجی—بهویژه در اروپا—با تمرکز بر تروریستی خواندن سپاه پاسداران و گسترش تحریمهای حقوقبشری؛
۲) تداوم سرکوب پس از فاز خیابانی در داخل کشور که خود را در قالب بازداشتهای ادامهدار، حضور نهادهای امنیتی در مدارس، و فشار در بازداشتگاهها و مراکز درمانی نشان داد.
در این روز، همزمان با تشدید واکنشهای بینالمللی، الگوی «کنترل فرسایشی» در داخل نیز پررنگتر شد: از بازداشتهای جمعی تا پروندهسازی، و از گسترش فضای امنیتی در مدرسه تا تبدیل روند درمان مجروحان به یک نقطه پرخطر.
۱) تحریمها؛ تروریستی خواندن سپاه و بستههای تحریمی حقوقبشری
در روزهای اخیر، اتحادیه اروپا مسیر فشار علیه ساختار سرکوب را با دو ابزار همزمان دنبال کرده است: تروریستی خواندن سپاه پاسداران و تحریمهای هدفمند حقوقبشری علیه افراد و نهادهای دخیل در سرکوب.
در همین چارچوب، اتحادیه اروپا اعلام کرد سپاه پاسداران در فهرست سازمانهای تروریستی قرار گرفته و همزمان مجموعهای از تحریمهای تازه علیه افراد و نهادهای مرتبط با نقض حقوق بشر اعمال شده است. به گفته کایا کالاس، این تصمیم بهعنوان اقدامی «قاطع» معرفی شده و تأکید شده که سرکوب معترضان بیپاسخ نخواهد ماند.
همزمان، اعلام شده که ۱۵ فرد و ۶ نهاد ایرانی بهدلیل «مشارکت یا مسئولیت در نقض حقوق بشر و سرکوب معترضان» تحریم شدهاند؛ تحریمهایی که شامل مسدودسازی داراییها، ممنوعیت سفر به اروپا، و ممنوعیت ارائه منابع مالی و اقتصادی به افراد و نهادهای فهرستشده است.
در میان مصادیق نامبردهشده، از چند چهره و نهاد کلیدی یاد شده است؛ از جمله اسکندر مومنی، محمد موحدی آزاد و ایمان افشاری. همچنین در بستههای مرتبط با سرکوب دیجیتال، از نهادهایی مانند ساترا، مرکز بررسی جرایم سازمانیافته سپاه و کارگروه تعیین مصادیق محتوای مجرمانه بهعنوان ساختارهای اثرگذار در کنترل و سانسور فضای مجازی نام برده شده است.
از منظر سیاسی، این روند صرفاً «تحریم» نیست؛ بازتعریف رسمی سپاه بهعنوان بازیگر تروریستی در اروپا میتواند پیامدهایی مانند افزایش ریسک تعامل مالی و حقوقی با شبکههای مرتبط، تقویت مبنای حقوقی برای پیگیریها، و بالا رفتن هزینه سیاسی عادیسازی روابط با ساختارهای دخیل در سرکوب را به همراه داشته باشد.
در واکنشها، روبرتا متسولا این تصمیم را «درست» توصیف کرده و بر ضرورت ایستادگی تأکید کرده است. همچنین حاجا لحبیب با اشاره به تحریمهای تازه، از حمایت اروپا از سازوکارهای حقیقتیاب درباره کشتار معترضان سخن گفته است.
۲) سرکوب و بازداشتها؛ موجهای تازه، بیخبری و فشار در بازداشتگاهها
با وجود فروکش نسبی فاز خیابانی، دادهها و گزارشهای میدانی نشان میدهد بازداشتها و پروندهسازیها ادامه یافته و در برخی نقاط با موجهای تازه بازداشت جمعی همراه بوده است. در گزارشهای روز سیوسوم، از بازداشت دستکم ۷۰۶ شهروند در شهرهایی مانند دزفول، یزد، بروجن، بروجرد و نور سخن گفته شده است. همچنین روایتهایی از اعلام بازداشتهای گسترده توسط نهادهای امنیتی در استانهای مختلف مطرح شده است.
در سطح بازداشتهای موردی، گزارشهایی از بازداشت و تداوم بیخبری چند شهروند منتشر شده است؛ از جمله مائده دولتآبادی، فرهاد جنگیزهی و احسان نداییحور که گفته میشود همچنان در بازداشت به سر میبرند.
همزمان، بازداشت در میان دانشجویان نیز ادامه یافته است؛ از جمله امین نوروزی، ایلیا بخشایی و یوسف یوسفی که بهعنوان نمونههایی از ادامه فشار بر جامعه دانشگاهی ذکر شدهاند.
۳) حضور امنیتی در مدارس؛ امتداد کنترل به فضای آموزشی
یکی از نشانههای مهم تداوم سرکوب در روز سیوسوم، انتقال بخشی از فشار امنیتی به مدرسه عنوان شده است. گزارشها از اعزام مأموران به مدارس و گفتوگو با دانشآموزان برای القای روایت رسمی خبر میدهد. این الگو نشان میدهد سیاست کنترل از «خیابان» به حوزههای مدرسه و دانشگاه نیز کشیده شده و هدف آن مهار امکان بازتولید اعتراض از طریق فشار فرسایشی و ایجاد هراس پایدار است.
۴) مراکز درمانی و مجروحان؛ وقتی درمان هم به ریسک بازداشت تبدیل میشود
گزارشهای مرتبط با درمان مجروحان، یکی از شاخصترین نشانههای امنیتیسازی بحران در این روز عنوان شده است: جایی که «مراجعه برای درمان» میتواند به «ریسک پیگرد» تبدیل شود.
بر اساس روایتهای منتشرشده، در یکی از بیمارستانهای تخصصی چشمپزشکی در تهران شمار زیادی از شهروندان با جراحت ساچمه از ناحیه چشم مراجعه داشتهاند و پس از پایان فاز خیابانی، نمایندگانی از مجموعههای اداری-امنیتی به بیمارستان مراجعه کرده و اطلاعات مربوط به بستریشدگان یک بازه زمانی مشخص را استخراج کردهاند.
در سطح اظهارات رسمی نیز گفته شده که اگر فردی با نام دیگری مراجعه کند «کسی تفتیش نمیکند» و تنها در صورت استفاده از بیمه، احراز هویت انجام میشود؛ گزارهای که خود نشاندهنده وجود نگرانی اجتماعی از پیامدهای مراجعه درمانی است. همچنین هشدار داده شده که تأخیر در درمان میتواند به عفونت زخمها و نیاز به جراحیهای پیچیده منجر شود.
در سطح بینالمللی نیز گزارش شده که سازمان جهانی بهداشت حمله به یک بیمارستان در ایران را تأیید کرده و بر ضرورت حفاظت از مراکز درمانی و ارائه خدمات بدون مانع تأکید داشته است.
مجموع این دادهها تصویری نگرانکننده ترسیم میکند: «فضای درمان» نیز به بخشی از میدان امنیتی تبدیل شده—از استخراج اطلاعات مجروحان تا افزایش ترس از مراجعه و گزارشهای مرتبط با بازداشت یا تعقیب مجروحان.
۵) واکنشهای صنفی؛ بیانیه معلمان و گزارش جانباختن چند معلم
در حوزه واکنشهای صنفی، شورای هماهنگی تشکلهای صنفی فرهنگیان ایران در بیانیهای ضمن اشاره به فشارهای امنیتی، از جانباختن چند معلم در جریان اعتراضات نام برده است: کامران اکبری، کرمعلی اعالیی و رضا کریمیفر.
آمار بهروزشده (تجمیعی) تا پایان روز سیوسوم
بر اساس دادههای تجمیعی اعلامشده تا پایان روز سیوسوم:
-
مجموع رخدادهای اعتراضی ثبتشده: ۶۶۰ مورد
-
شهرهای درگیر (بدون تکرار): ۲۰۳ شهر
-
استانهای درگیر (بدون تکرار): ۳۱ استان
-
مصدومان غیرنظامی: ۱۱٬۰۲۰ نفر
-
اعترافات اجباری: ۲۸۱ مورد
-
احضارها به نهادهای امنیتی: ۱۱٬۰۲۷ مورد
-
بازداشت دانشجویان: ۷۰ نفر
-
جانباختگان تأییدشده: ۶٬۴۷۹ نفر
-
معترضان: ۶٬۰۹۲ نفر
-
کودکان (زیر ۱۸ سال): ۱۱۸ نفر
-
نیروهای وابسته به حکومت: ۲۱۴ نفر
-
غیرمعترض/غیرنظامی: ۵۵ نفر
-
-
موارد در دست بررسی: ۱۷٬۰۹۱ مورد
جمعبندی روز سیوسوم
روز سیوسوم در حالی سپری شد که سرکوب پساسرکوب با بازداشتهای ادامهدار، حضور امنیتی در مدارس، و فشار بر بازداشتگاهها و مراکز درمانی استمرار داشت. همزمان، در سطح خارجی، تروریستی خواندن سپاه و تحریمهای هدفمند اروپا نشان میدهد پرونده سرکوب همچنان در مسیر تشدید فشار دیپلماتیک و حقوقبشری فعال است و میتواند وارد مرحلههای تازهای شود.
