در روز سیزدهم، محرکهای اعتراضات همچنان ترکیبی از نارضایتیهای سیاسی–حکمرانی و فشارهای اقتصادی بود. مهمترین محورهایی که در روایتهای میدانی برجسته شد عبارتاند از:
-
بحران معیشتی و سقوط ارزش پول ملی: فشار اقتصادی و دشواری تأمین نیازهای روزمره در شعارها و انگیزههای اعتراض قابل مشاهده است.
-
تداوم الگوی شبانه اعتراض: شعاردهی محلهای، حضورهای پراکنده و کنشهای کمهزینهتر (از جمله پشتبامها و محلات) همچنان یکی از روشهای اصلی مشارکت گزارش شد.
-
افزایش هزینه امنیتی و قضایی مشارکت: تهدیدهای رسمی درباره شناسایی در منازل، بازداشت و طرح اتهامات سنگین، بهعنوان ابزار بازدارندگی در همان روز پررنگتر شد.
گستره جغرافیایی و نقاط کانونی؛ تهران محلهمحور، شهرهای دیگر پراکنده
گزارشهای دریافتی از تهران نشان میدهد الگوی اعتراض در روز سیزدهم محلهمحور، پراکنده اما پرتراکم بوده است. محورهای غالب شامل «تجمع و شعاردهی محلهای»، «گزارشهای پراکنده از تیراندازی و فضای امنیتی» و «کنشهای نمادین مانند آتشزدن بنر و بیلبورد» عنوان شده است.
برخی محلههای گزارششده در تهران:
-
چیتگر، مشیریه، پونک، اشرفی اصفهانی، قیطریه، بلوار فردوس غرب، تهرانسر، شهرک راهآهن، خیابان مقدس اردبیلی
علاوه بر تهران، گزارشهایی از تداوم اعتراضات در شهرهایی مانند:
-
مشهد، تبریز، شیراز، ابهر، زاهدان و کرج
منتشر شده است.
کشتهشدگان و قربانیان؛ ۶۵ جانباخته در ۱۳ روز
بهدلیل قطع ارتباطات و نبود دسترسی مستقل، در روز سیزدهم تثبیت جزئیات تلفات دشوارتر گزارش شد. با این حال، ارزیابی تجمیعی ۱۳ روز اخیر چنین بیان شده است:
-
جمع کل جانباختگان: ۶۵ نفر
-
شهروندان معترض: ۵۰ نفر
-
از این میان ۷ نفر کودک و نوجوان (زیر ۱۸ سال) گزارش شدهاند
-
-
نیروهای انتظامی–امنیتی: ۱۴ نفر
-
غیرنظامی وابسته به حکومت: ۱ نفر
-
همچنین گزارش شده چهار استان چهارمحال و بختیاری، ایلام، کرمانشاه و فارس با مجموع ۳۸ جانباخته در صدر تلفات قرار دارند. در کنار این موارد، گزارشهای متعددی از زخمیشدن شهروندان منتشر شده، اما آمار دقیق مصدومان همچنان در حال تکمیل است.
بازداشتها و تشدید برخوردها؛ ۲۳۱۱ بازداشت و غلبه بازداشتهای گروهی
روند بازداشتها
تا پایان روز سیزدهم، ۲٬۳۱۱ مورد بازداشت احراز یا گزارش شده است. ترکیب این بازداشتها نشاندهنده غلبه عملیاتهای گسترده میدانی است:
-
۶۲۴ بازداشت فردی
-
۱٬۶۸۷ بازداشت گروهی
در میان بازداشتشدگان:
-
۱۶۷ کودک، نوجوان و دانشآموز
-
۴۸ دانشجو
ثبت شده است. همچنین در کل بازه ۱۳ روزه، ۵۰ مورد اعتراف اجباری گزارش شده است.
به دلیل قطع اینترنت، سرعت شناسایی و احراز هویت بازداشتشدگان کاهش یافته و در روز سیزدهم فقط هویت ۳۴ بازداشتشده جدید احراز شده که نسبت به روزهای پیش افت محسوسی دارد.
تهدیدهای قضایی و امنیتی
در روز سیزدهم، ادبیات رسمی قضایی صریحتر و تهدیدها سنگینتر گزارش شد. از جمله:
-
طرح اتهامهای شدید مانند محاربه برای برخی اقدامات منتسب به معترضان (تخریب و آتشزدن اموال عمومی و خصوصی)
-
هشدار درباره اعمال مجازات حداکثری و «بدون ارفاق»
-
تاکید بر رصد فضای مجازی و برخورد با کنشهای اعتراضی حتی در حوزههای خصوصی (مانند شعاردهی در منازل)
در حوزه ارتباطات نیز اعلام شد قطع اینترنت تصمیم مراجع امنیتی بوده و به «شرایط پیشآمده» ارتباط داده شده است.
دانشگاهها و نقش دانشجویان؛ کنترل فیزیکی و محدودسازی
بر اساس دادههای تجمیعی، ۳۵ دانشگاه در ۱۳ روز گذشته شاهد کنش اعتراضی بودهاند و ۴۷ تجمع دانشجویی ثبت شده است. با این حال، در روز سیزدهم گزارشی از تجمع جدید در دانشگاهها منتشر نشد؛ موضوعی که میتواند با تشدید فشارهای امنیتی و سیاستهای کنترلی مرتبط باشد.
در همین چارچوب، نشانههایی از کنترل دانشگاهها از طریق محدودیتهای فیزیکی و تصمیمات مدیریتی برجسته شد؛ از جمله گزارش مربوط به دستور تخلیه فوری خوابگاه دختران دانشگاه خوارزمی (واحد حصارک کرج) که در روایتهای دانشجویی به نگرانی از گسترش اعتراضات نسبت داده شده است.
شیوههای اعتراض؛ بازتولید غیرمتمرکز در شرایط فشار
در روز سیزدهم، اعتراضات با ترکیبی از:
-
تجمعات محلهای و شبانه
-
بوق ممتد خودروها
-
بسته شدن مقطعی مسیرها
-
کنشهای نمادین
ادامه یافت. همزمان گزارشهایی از استفاده از گاز اشکآور و در برخی نقاط شنیده شدن صدای تیراندازی منتشر شد که نشاندهنده تداوم فشار میدانی است.
قطع اینترنت و محدودیتهای ارتباطی؛ اتصال تا حدود ۱٪ وضعیت معمول
خاموشی ارتباطی محور کلیدی روز سیزدهم بود. گزارش شد اینترنت از شامگاه قبل بهصورت گسترده قطع شده و بنا بر دادههای فنی، سطح اتصال به حدود یک درصد وضعیت معمول رسیده است. این وضعیت علاوه بر اختلال در خبررسانی، راستیآزمایی و احراز هویت را نیز کندتر کرده است.
در مقابل، مواضع رسمی قطع اینترنت را تصمیم امنیتی توصیف کرده و از پیگیری برای بازگشت خدمات سخن گفتهاند. همزمان در برخی شهرها گزارشهایی از قطع یا اختلال شدید آنتن تلفن همراه نیز منتشر شده که دامنه محدودیت ارتباطی را فراتر از اینترنت نشان میدهد.
واکنشها؛ امنیتیسازی در داخل، فشار و نگرانی در خارج
واکنشهای داخلی (حکومتی)
مواضع رسمی بر چارچوبسازی امنیتی اعتراضات، تاکید بر برخورد قاطع، افزایش هزینه قضایی مشارکت و رصد فضای مجازی و صنفی متمرکز بود.
واکنشهای داخلی (مدنی و اجتماعی)
در مقابل، شماری از چهرههای مذهبی، مدنی، فرهنگی و ورزشی با پیامها و بیانیههایی نسبت به سرکوب واکنش نشان داده و بر حق اعتراض و لزوم پرهیز از خشونت تاکید کردهاند.
واکنشهای خارجی و بینالمللی
در سطح بینالمللی نیز تداوم اعتراضات و گزارشهای مربوط به سرکوب بازتاب داشته و بر ضرورت احترام به حق تجمع، آزادی بیان، نگرانی از قطع اینترنت و درخواست برای بررسیهای مستقل تاکید شده است.
فهرست بازداشتشدگان گزارششده
بازداشتهای فردی با احراز هویت (نمونههای گزارششده)
۱- سلام عارف خانلری – درهشهر (ایلام)
۲- بردیا درویشی – گیلانغرب (کرمانشاه)
۳- بهنام بلندبخت – گیلانغرب (کرمانشاه)
۴- وحید شادمان – قصرشیرین (کرمانشاه)
۵- علی شاه شیرمحمدپور – گیلانغرب (کرمانشاه)
۶- نوید نجفی – گیلانغرب (کرمانشاه)
۷- آرمین پیرانی – آبدانان (ایلام)
۸- علی احمدی – آبدانان (ایلام)
۹- بهنام فتحی – یاسوج (کهگیلویه و بویراحمد)
۱۰- رحمت رشیدی – آبدانان (ایلام)
۱۱- بهروز شیخی – آبدانان (ایلام)
۱۲- اشکان سبزی – آبدانان (ایلام)
۱۳- آرمان کرمی – آبدانان (ایلام)
۱۴- عارف میرزایی – آبدانان (ایلام)
۱۵- امیرحسین خانمحمدی – آبدانان (ایلام)
۱۶- مصطفی صفار – آبدانان (ایلام)
۱۷- سعید ابوالحسنی – نیشابور (خراسان رضوی) – زندان نیشابور
۱۸- احسان احمدی – دهلران (ایلام)
۱۹- حسین کرمی – دهلران (ایلام)
۲۰- محمد مرادی – دهلران (ایلام)
۲۱- احمد خسروی – دهلران (ایلام)
۲۲- احمدی زینی – دهلران (ایلام)
بازداشتهای گروهی یا بدون احراز هویت (نمونههای گزارششده)
۱- ۷ شهروند – استان لرستان
۲- ۴ شهروند – همدان – (ذکر شده همراه با اعترافات اجباری)
۳- ۱ شهروند – همدان – (ذکر شده زیر ۱۸ سال و همراه با اعترافات اجباری)
در نهایت؛ روز سیزدهم، همزمانی «محلهمحوری»، «خاموشی اینترنت» و «افزایش تهدید قضایی»
روز سیزدهم اعتراضات با چند شاخص پررنگ همراه بود:
-
پراکندهبودن محلهای (بهویژه در تهران) و تداوم تجمعات شبانه
-
قطع اینترنت بهعنوان ابزار مرکزی کنترل، که راستیآزمایی و گردش اطلاعات را بهشدت مختل کرد
-
افزایش هزینه امنیتی و قضایی مشارکت با تهدیدهای صریح و اتهامات سنگین
-
ادامه بازتابها و نگرانیهای بینالمللی درباره سرکوب، قطع ارتباطات و وضعیت حقوق بنیادین شهروندان
